ตาขี้เกียจ (Lazy Eye)

ตาขี้เกียจคือ ?

ตาขี้เกียจ (Lazy eye หรือ Amblyopia) พบได้ประมาณ 1-5% เป็นภาวะที่ เด็กมีการมองเห็นลดลง ซึ่งเป็นผลกระทบมาจาก พัฒนาการมองเห็นที่ผิดปกติในช่วงก่อน 8 ขวบ

การพัฒนาการมองเห็นที่สำคัญ คือ ช่วงก่อน 8 ขวบ โดยเด็กจะสามารถพัฒนาการมองเห็นตามปกติได้ ก็ต่อเมื่อ เด็กมีการมองเห็นที่ดี ตาไม่เข และใช้สองตาได้ดีพอๆกัน แต่ถ้ามีเหตุที่ทำให้ภาพที่มองเห็นไม่ชัดเจน จะทำเด็กให้ไม่สามารถพัฒนาการมองเห็นได้อย่างปกติ (โดยไม่ว่าจะเกิดกับตาข้างเดียว หรือทั้งสองตา) ซึ่งจะทำให้เกิดตาขี้เกียจ ยิ่งถ้าไม่ได้รับการแก้ไขแต่เนิ่นๆ อาจทำให้เด็กเห็นเป็นภาพมัวถาวร ซึ่งไม่สามารถแก้ไขได้อีกในอนาคต

อะไรคือสาเหตุ?

ตาเข คือ การที่ตาสองข้างไม่มองไปทางเดียวกัน โดยสมองจะไม่สนใจภาพที่มาจากตาขี้เกียจ (เพื่อหลีกเลี่ยงการมองเป็นภาพซ้อน)
ค่าสายตาผิดปกติ อาจเกิดจากสายตาสั้น-ยาว-เอียง หรือค่าสายตาไม่เท่ากันระหว่างสองตา ทำให้ภาพไม่ชัด ถ้าเป็นมากในตาข้างใดข้างหนึ่ง จะทำให้ตาข้างนั้นไม่ได้รับการพัฒนาการมองเห็นที่ดี เกิดเป็นตาขี้เกียจ
มีอะไรมาบดบังการมองเห็น เช่น ต้อกระจกในเด็ก (ซึ่งเป็นภาวะที่เลนส์ในตาขุ่น บดบังการมองเห็น)

วินิจฉัยตาขี้เกียจอย่างไร?

ผู้ปกครองอาจสังเกตุเห็นตาเข จุดขาวในตา หนังตาปิด ความผิดปกติของการมองเห็นใดๆ อันจะนำมาสู่การตรวจตา (แต่อาจสังเกตุได้ยาก ถ้าเด็กใช้ตาข้างที่ดี มาช่วยตาขี้เกียจในการมอง)
จักษุแพทย์จะตรวจค่าสายตาอย่างละเอียด ว่ามีระดับการมองเห็นแตกต่างกันในตาทั้งสองข้างหรือไม่ โดยการตรวจทีละตา หาว่ามีสาเหตุใดหรือไม่ ที่ทำให้การมองเห็นในตาสองข้างไม่เท่ากัน แล้วเปรียบเทียบ

ลูกเราจะต้องตรวจไหม?

มีคำแนะนำว่า เด็กทุกคนควรได้รักการตรวจสายตาสักหนึ่งครั้งก่อนอายุสี่ขวบ เพื่อเป็นการตรวจคัดกรองตาขี้เกียจ
เด็กที่คลอดก่อนกำหนด
เด็กที่คนในครอบครัวมีปัญหาตาเข หรือสายตาผิดปกติมาก
โรคต้อหินในครอบครัว
โรคร้ายแรงที่แพทย์เห็นว่าอาจสัมพันธ์กับโรคตา

ตาขี้เกียจรักษาอย่างไร?

รักษาตามสาเหตุที่ตรวจพบ (ถ้าพบตาเข อาจพิจารณาผ่าตัด, ใส่แว่นถ้ามีปัญหาจากค่าสายตาที่ผิดปกติ)
กระตุ้นให้เด็กใช้ตาข้างที่ขี้เกียจ โดยอาจต้องปิดตาข้างที่ดี หรืออาจต้องใช้ยาหยอดตาเพื่อทำให้ตาข้างที่ดีมัว (เด็กจะได้ใช้ตาข้างที่ขี้เกียจ) ซึ่งอาจต้องใช้เวลาในการรักษาตาขี้เกียจหลายสัปดาห์ เพื่อให้ตาข้างที่ขี้เกียจแข็งแรงขึ้น การมองเห็นดีขึ้นโดยเด็กที่มีระดับสายตาดีขึ้น อาจต้องใส่แว่นหรือปิดตาไปอีกระยะหนึ่ง