นวดเปิดท่อน้ำนม และอัลตราซาวนด์

ปัญหา!! คุณแม่ให้นมที่พบบ่อย

• เต้านมคัดตึง (breast engorgement) : เต้านมคัดตึงและปวดมาก มักเกิดหลังจากคลอดบุตรในช่วงแรก มีอาการเต้านมแข็งทั้งเต้า ร่วมกับน้ำนมไหลออกน้อย เป็นพร้อมกัน 2 ข้าง เกิดจากการสร้างน้ำนมจนเต็มเต้านม แต่ไม่สามารถระบายออกได้
• ท่อน้ำนมอุดตัน (blocked duct) : คลำพบก้อนที่เต้านม กดเจ็บผิวหนังเหนือก้อนแดง  ไม่มีไข้ อาจมีจุดขาว (white dot) ที่หัวนมร่วมด้วย
• เต้านมอักเสบ (mastitis) : คลำพบก้อนบวม แดง ร้อน จับแล้วเจ็บปวดมาก มีไข้สูง (อุณหภูมิสูงกว่า 38.5 องศาเซลเซียส) อาจมีอาการหนาวสั่นร่วมด้วย 
• เต้านมเป็นฝี (breast abscess) : เกิดจากเต้านมคัดและอักเสบที่ไม่ได้รับการระบายออก ปล่อยไว้จนกลายเป็นหนอง สังเกตเห็นก้อนฝีชัดเจน  ปวดมาก มีไข้ ต้องรีบพบแพทย์เพื่อระบายหนองออก

" ท่อน้ำนมอุดตันและเต้านมอักเสบ สามารถรักษาด้วยการนวดเปิดท่อน้ำนม และอัลตราซาวนด์โดยนักกายภาพบำบัดได้ "

วิธีการนวดเปิดท่อน้ำนม และอัลตราซาวนด์โดยนักกายภาพบำบัด

1. ประคบอุ่นด้วยแผ่นประคบร้อน (hot pack)
2. อัลตราซาวนด์เปิดท่อน้ำนม*
3. นวดเปิดท่อน้ำนมอย่างนุ่มนวล 

เพื่อกระตุ้นให้เกิดการไหลเวียนของระบบน้ำนม และระบบน้ำเหลืองที่เหมาะสม ให้น้ำนมมีทางออก ขณะที่นวดจะมีความรู้สึกที่ผ่อนคลาย

*การทำอัลตราซาวนด์ทางกายภาพบำบัดคือการนำคลื่นเสียงมาใช้ในรูปแบบความร้อนลึก ซึ่งความร้อนจะลงได้ลึกกว่าการใช้แผ่นประคบร้อน

การดูแลตนเองเบื้องต้นสำหรับภาวะเต้านมคัดตึง

1. ประคบอุ่น ประมาณ20นาที
2. นวดเต้านมด้วยตนเอง
3. ให้ลูกดูดนมหรือปั๊มนมให้ตรงเวลา (ทุก2-3ชม.)

วิธีนวดลดการคัดตึงของลานนม

1. ใช้นิ้วโป้งและนิ้วชี้วางขนาบหัวนม (รูปที่ 1) กดลานนม ค้างไว้ 30 วินาที  (รูปที่ 2) จนรู้สึกตึงใต้ผิวแต่ไม่เจ็บทำในทิศทางบนล่างและซ้ายขวา ทำซ้ำ 5 รอบ
2. กดแล้วยืดผิวของลานนม ออกด้านข้าง ทำซ้ำ 5 รอบ
3. กดคลึงบริเวณลานนมเป็นวงกลมใหญ่ ทำซ้ำ 5 รอบ
4. กดคลึงบริเวณลานนมเป็นวงกลมเล็ก ทำซ้ำ 5 รอบ
5. กระตุ้นการไหลเวียนน้ำนมโดยการปั่นจี๊ด* ทำ 1-2 นาที
6. เมื่อลานนมนิ่มลงแล้ว ให้ทารกดูดหรือใช้มือบีบเพื่อระบายน้ำนม *การปั่นจี๊ด คือวิธีการกระตุ้นการไหลของน้ำนมโดยการใช้ปลายนิ้วหัวแม่มือ และนิ้วชี้คลึงหัวนมเหมือนปั้นแป้งเป็นรูปวงกลม ประมาณ 1-2 นาที

วิธีนวดลดการคัดตึงของเต้านม

1. ใช้นิ้วโป้งและนิ้วชี้วางขนาบหัวนม กดลานนม ค้างไว้ 30 วินาที จนรู้สึกตึงใต้ผิวแต่ไม่เจ็บทำในทิศทางบนล่างและซ้ายขวา ทำซ้ำ 5 รอบ
2. กดแล้วยืดผิวของลานนม ออกด้านข้าง ทำซ้ำ 5 รอบ
3. กดคลึงบริเวณลานนมเป็นวงกลมเล็ก ทำซ้ำ 5 รอบ
4. กระตุ้นการไหลเวียนน้ำนมโดยการปั่นจี๊ด* ทำ 1-2 นาที