ฉีดวัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก จำเป็นต้องตรวจภายในไหม?

มะเร็งปากมดลูก เป็นมะเร็งที่พบมากอันดับต้นๆ ของผู้หญิงไทย ภัยเงียบที่คร่าชีวิตผู้หญิงไทยเป็นอันดับ 1 และเป็นปัญหาคุกคามสุขภาพที่ไม่ควรมองข้าม มาทำความรู้จักเกี่ยวกับสาเหตุ อาการ และปัจจัยเสี่ยงต่างๆ เพื่อป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากมะเร็งปากมดลูก

ทำความเข้าใจ...มะเร็งปากมดลูกเกิดจากอะไร?

มะเร็งปากมดลูก สาเหตุสำคัญเกิดจากการติดเชื้อไวรัส HPV (Human Papilloma Virus) สายพันธุ์เสี่ยงสูง ซึ่งสามารถติดต่อผ่านการสัมผัสกับเชื้อโดยตรงหรือทางเพศสัมพันธ์

โดยเชื้อไวรัสจะเข้าไปเปลี่ยนแปลงเนื้อเยื่อหรือเซลล์ที่ปากมดลูกปกติกลายเป็นเซลล์มะเร็ง เเละอาจลุกลามไปบริเวณรอบข้าง เช่น ผนังช่องคลอด ตัวมดลูก เนื้อเยื่อข้างมดลูก ต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกราน เป็นต้น ซึ่งมักไม่แสดงอาการในช่วงแรกเริ่ม กว่าเชื้อไวรัสจะกลายเป็นมะเร็งปากมดลูกนั้นใช้เวลาค่อนข้างนาน ประมาณ 5 - 10 ปี

พฤติกรรมเหล่านี้...เสี่ยง "มะเร็งปากมดลูก"

• มีเพศสัมพันธ์เร็ว ตั้งแต่อายุยังน้อย
• เปลี่ยนคู่นอนบ่อยๆ และมีคู่นอนหลายคน
• สูบบุหรี่หรือคนรอบข้างสูบบุหรี่

ป้องกันก่อนเสี่ยงมะเร็งปากมดลูก

1. ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก หาเชื้อไวรัส HPV DNA : HPV Test HPV DNA และค้นหาเชื้อ HPV ของเซลล์บริเวณปากมดลูก
2. การฉีดวัคซีนป้องกันเชื้อ HPV : เพื่อเสริมสร้างภูมิต้านทานให้ร่างกาย ลดความเสี่ยง ในการติดเชื้อ HPV สาเหตุหลักของการเกิดมะเร็งปากมดลูก

วัคซีนป้องกัน HPV มี 2 ชนิด

1. HPV แบบ 2 สายพันธุ์ เป็นวัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูกจากเชื้อ HPV ชนิด 16 และ 18
2. HPV แบบ 4 สายพันธุ์ เป็นป้องกันมะเร็งปากมดลูกจากเชื้อ HPV ชนิด 16 และ 18 และหูดหงอนไก่บริเวณอวัยวะเพศจาก HPV 6,11

ใครควรได้รับการฉีดวัคซีน HPV

วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูกสามารถฉีดได้ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย โดยแนะนำให้ฉีดในผู้หญิงอายุ 9 - 26 ปี และวัคซีนจะมีประสิทธิภาพสูงสุดหากฉีดก่อนมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก แนะนำผู้ชายควรฉีดตั้งแต่อายุ 11-15 ปีขึ้นไป เพื่อป้องกันไม่ให้ติดเชื้อ HPV และไม่ให้เป็นพาหะนำเชื้อไปสู่คู่สมรส รวมทั้งควรได้รับการฉีดในกลุ่มชายรักร่วมเพศ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ HPV หงอนไก่ โรคหูด และมะเร็งทางทวารหนักด้วย

การฉีดวัคซีนแต่ละช่วงอายุ

อายุ 9-14 ปี ควรฉีดให้ครบ 2 เข็ม

• ครั้งที่ 1 : ฉีดเข็มแรกทันที
• ครั้งที่ 2 : ฉีดหลังจากเข็มแรก 6 – 12 เดือน

อายุ 15 ปีขึ้นไป ควรฉีดให้ครบ 3 เข็ม

• ครั้งที่ 1 : ฉีดเข็มแรกทันที
• ครั้งที่ 2 : ฉีดหลังจากเข็มแรก 2 เดือน
• ครั้งที่ 3 : ฉีดหลังจากเข็มแรก 6 เดือน 

ข้อควรรู้ก่อนฉีดวัคซีน HPV ป้องกันมะเร็งปากมดลูก

• วัคซีน HPV ช่วยลดโอกาสการเกิดโรค แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100% ดังนั้นหลังฉีดวัคซีน HPV ยังจำเป็นต้องเข้ารับการตรวจภายใน พร้อมทั้งดูแลสุขอนามัยทางเพศตามปกติ
• วัคซีนสามารถป้องกันเฉพาะสายพันธุ์ HPV ที่ฉีด หรือสายพันธุ์ที่ยังไม่ติดเท่านั้น และไม่สามารถรักษาเชื้อ HPV สายพันธุ์ที่เคยรับไปแล้วได้

จำเป็นต้องตรวจภายในก่อนฉีดวัคซีน HPV หรือไม่?

การตรวจภายในเพื่อคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเป็นสิ่งจำเป็น เพราะเป็นการค้นหาความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูกในระยะต้น โดยปัจจุบันการตรวจมะเร็งปากมดลูกมีความแม่นยำสูง ทั้งการตรวจทางเซลล์วิทยา (Pap smear, Liquid base cytology) และการตรวจหาไวรัส HPV ที่อาจได้รับเชื้อมาโดยไม่รู้ตัว เพราะหากได้รับเชื้อ จำเป็นต้องทำการรักษาให้หายก่อนรับการฉีดวัคซีน HPV

หลังจากฉีดวัคซีนป้องกัน HPV ยังจำเป็นต้องตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเป็นประจำ (ระยะเวลาตามช่วงวัย) หรือตามคำแนะนำของแพทย์ เพราะวัคซีนสามารถป้องกันเชื้อ HPV ได้เพียงบางสายพันธุ์เท่านั้น

ข้อห้ามสำหรับการฉีดวัคซีน HPV

• ผู้ที่ภาวะภูมิไวเกิน (Hypersensitivity) ต่อสารประกอบในวัคซีน
• หญิงตั้งครรภ์ 
• ผู้ที่มีอาการป่วย ติดเชื้อ ควรเลื่อนการฉีดวัคซีนไปก่อนจนกว่าจะหาย

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังฉีดวัคซีน

• บวมหรือแดงบริเวณที่ฉีดวัคซีน
• มีไข้ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อ่อนเพลีย
• ปวดกล้ามเนื้อ
• หน้ามืด เป็นลม

แนะนำผู้หญิงที่มีอายุ 21 ปีขึ้นไป อย่าละเลยการตรวจมะเร็งปากมดลูกเป็นประจำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อป้องกันการติดเชื้อ HPV สาเหตุที่ก่อให้เกิดมะเร็งปากมดลูก และหากพบความผิดปกติควรพบแพทย์ทันที เพราะรู้ทัน...ป้องกันง่ายกว่าการรักษา