MoomMam Story EP.12 วันส้วมโลก กินดี ดูแลลำไส้ ใส่ใจการขับถ่าย
กินดีทุกมื้อ…ใส่ใจลำไส้ทุกวัน!
19 พฤศจิกายนของทุกปี เป็นวันส้วมโลก (World Toilet Day) เพื่อสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของการเข้าถึงห้องน้ำและระบบสุขาภิบาลที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพและคุณภาพชีวิต
ในโอกาสนี้ MoomMam Story EP.12 โรงพยาบาลนนทเวช พามาใส่ใจอีกเรื่องใกล้ตัวอย่าง “สุขภาพลำไส้และการขับถ่าย” ผ่านการทำความรู้จักใยอาหาร จุลินทรีย์ในลำไส้ และพฤติกรรมที่ปรับได้ในชีวิตประจำวัน พร้อมไอเดียเมนูอร่อยให้ลองจัดตาม
รู้จัก “ใยอาหาร” 2 ชนิด
ใยอาหารพบได้ในอาหารจากพืช เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืช และถั่ว โดยแบ่งตามการละลายน้ำได้เป็น 2 กลุ่ม ซึ่งมีลักษณะและบทบาทแตกต่างกัน
ชนิดของใยอาหาร | ลักษณะและบทบาท | ตัวอย่างแหล่งอาหาร |
|---|---|---|
| ใยอาหารละลายน้ำ (Soluble Fiber) | ดูดน้ำและเกิดเป็นเจลระหว่างการย่อย ช่วยชะลอการย่อยอาหาร ใยอาหารกลุ่มนี้บางชนิดช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลได้ | ข้าวโอ๊ต ข้าวบาร์เลย์ ถั่วลันเตา ถั่วเมล็ดแห้ง และผลไม้บางชนิด |
| ใยอาหารไม่ละลายน้ำ (Insoluble Fiber) | ช่วยเพิ่มปริมาตรอุจจาระและช่วยให้กากอาหารเคลื่อนผ่านทางเดินอาหาร | รำข้าวสาลี ธัญพืชไม่ขัดสี และผักต่าง ๆ |
การเลือกอาหารจากพืชให้หลากหลายช่วยให้ได้รับใยอาหารจากหลายแหล่ง โดยอาหารชนิดหนึ่งอาจมีใยอาหารทั้งสองกลุ่มอยู่ร่วมกัน
ควรค่อย ๆ เพิ่มใยอาหาร เพื่อให้ร่างกายปรับตัว เพราะการเพิ่มปริมาณมากเกินไปในช่วงสั้น ๆ อาจทำให้มีแก๊ส ท้องอืด หรือปวดเกร็งท้องได้
โพรไบโอติกกับพรีไบโอติก ต่างกันอย่างไร?
โพรไบโอติก (Probiotics) คือจุลินทรีย์มีชีวิตที่ให้ประโยชน์ต่อสุขภาพเมื่อได้รับในปริมาณที่เหมาะสม โดยผลที่ได้รับขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ปริมาณ และภาวะสุขภาพที่ต้องการดูแล
อาหารหมักบางชนิดอาจมีจุลินทรีย์มีชีวิต แต่ไม่ได้หมายความว่าอาหารหมักทุกชนิดมีโพรไบโอติกที่พิสูจน์ประโยชน์ต่อสุขภาพแล้ว จึงควรพิจารณาข้อมูลจุลินทรีย์และรายละเอียดของผลิตภัณฑ์ประกอบ
พรีไบโอติก (Prebiotics) เป็นอาหารของจุลินทรีย์ในลำไส้ เช่น ใยอาหารบางชนิดที่ช่วยสนับสนุนการเจริญเติบโตและการทำงานของจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ จึงมีบทบาทแตกต่างจากโพรไบโอติกซึ่งเป็นตัวจุลินทรีย์เอง
ดูแลการขับถ่ายด้วยอาหาร น้ำ และพฤติกรรม
1. เติมใยอาหารให้มื้อประจำวัน
เพิ่มผัก ผลไม้ ถั่ว และธัญพืชไม่ขัดสีให้หลากหลาย เช่น เลือกข้าวกล้อง เพิ่มผักในอาหารจานหลัก หรือรับประทานผลไม้เป็นอาหารว่าง ควบคู่กับการลดความถี่ของอาหารที่มีใยอาหารน้อย เช่น อาหารจานด่วนและขนมขบเคี้ยวบางชนิด
2. ดื่มน้ำให้เพียงพอตามความเหมาะสม
น้ำช่วยให้ใยอาหารทำงานได้ดีและช่วยให้อุจจาระนุ่มขึ้น ปริมาณน้ำที่เหมาะสมแตกต่างกันตามสุขภาพ ขนาดร่างกาย กิจกรรม และสภาพอากาศ จึงควรปรับให้เหมาะกับแต่ละบุคคล
3. ขยับร่างกายและใส่ใจจังหวะการขับถ่าย
ลุกเดินหรือทำกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอ ให้เวลากับการเข้าห้องน้ำ และไม่กลั้นเมื่อรู้สึกอยากขับถ่าย การฝึกเข้าห้องน้ำในช่วงเวลาที่สม่ำเสมออาจช่วยให้เกิดกิจวัตรการขับถ่ายที่เหมาะกับตนเองได้
ไอเดียเมนูอร่อย เพิ่มความหลากหลายให้มื้ออาหาร
นำอาหารที่คุ้นเคยมาจัดคู่กัน เพื่อเพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชในแต่ละมื้อ เช่น
- ข้าวโอ๊ตแช่ข้ามคืนกับผลไม้: จัดข้าวโอ๊ตคู่กับผลไม้หลากสี เป็นอีกทางเลือกสำหรับมื้อเช้า
- สเต๊กปลาแซลมอนกับผักต้ม: เพิ่มผักหลากชนิดในจาน และเลือกแอปเปิลเป็นผลไม้หลังมื้ออาหาร
- ข้าวกล้องกับผัดบรอกโคลีกุ้งและแกงส้มผักรวม: จัดมื้ออาหารให้มีทั้งข้าว เนื้อสัตว์ และผักหลายชนิด
เลือกปริมาณและส่วนประกอบให้เหมาะกับความต้องการของแต่ละคน เพื่อให้การดูแลอาหารเป็นสิ่งที่ทำต่อเนื่องได้ในชีวิตประจำวัน
สังเกตการขับถ่ายของตัวเอง
รูปแบบการขับถ่ายของแต่ละคนอาจแตกต่างกัน และไม่จำเป็นต้องขับถ่ายทุกวันเสมอไป ควรสังเกตทั้งความถี่ ลักษณะอุจจาระ และความลำบากในการขับถ่าย หากรูปแบบเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างต่อเนื่อง ควรปรึกษาแพทย์
หากมีอาการท้องผูกที่ไม่ดีขึ้นหลังปรับพฤติกรรม ควรเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม และหากมีเลือดปนอุจจาระ ปวดท้องต่อเนื่อง หรืออาเจียนร่วมด้วย ควรพบแพทย์โดยเร็ว
เริ่มใส่ใจลำไส้จากมื้ออาหารและกิจวัตรเล็ก ๆ ในแต่ละวัน
ติดตามเรื่องกินที่เข้าใจง่าย พร้อมสาระสุขภาพและไอเดียเมนูดีๆ ได้ใน MoomMam Story จากโรงพยาบาลนนทเวช








