บทความสุขภาพ

กลไกควบคุมการนอนหลับและวงจรการหลับ
เผยแพร่13 กรกฎาคม 25691 นาทีในการอ่าน
แชร์

กลไกควบคุมการนอนหลับและวงจรการหลับ

การนอนหลับในภาวะปกติถูกควบคุมด้วยกลไกสองระบบ คือ Process C (Circadian process) และ Process S (Homeostasis process) โดยที่  process c หรือ circadian process เป็นระบบนาฬิกาชีวิต (circadian clock) ที่ควบคุมการหลับหรือตื่นการหลั่งฮอร์โมน การควบคุมอุณหภูมิร่างกาย และระบบประสาทอัตโนมัติ โดยที่ศูนย์ควบคุม ดังกล่าวอยู่ที่บริเวณ suprachiasmatic nucleus (SCN) ปกติวงจรการนอนหลับจะมีรอบเวลาอยู่ที่ ประมาณ 24 ชั่วโมง (24.2 ชั่วโมง) โดยที่แสง การรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย และการหลัง melatonin เป็นตัวควบคุม ซึ่งแสงถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่ควบคุมเรื่องการนอนหลับ

ส่วน Process S หรือ sleep homeostasis นั้น อาศัยการสะสมความต้องการนอนหลับ เมื่อมีการตื่นอยู่นาน ร่างกายจะสะสมความง่วง มากขึ้น (sleep debt) ผ่านทางการสะสมของสาร adenosine และเมื่อเราได้หลับ ความต้องการ การนอนหลับนี้ก็จะลดลง
 

Sleep-Homeostasis-Drive-01.jpg


วงจรการนอนหลับแบ่งออกเป็นสองช่วงได้แก่ NREM sleep (non-rapid eye movement sleep) และวงจรที่สองเรียกว่า REM sleep (Rapid eye movement sleep) วงจร NREM เป็นวงจรการหลับเริ่มแรกซึ่งจะลึกลงไปเรื่อยๆ แบ่งออกเป็นสามระยะ (stage I, II และIII) ส่วนวงจร REM เป็นวงจรการหลับที่กล้ามเนื้อส่วนต่างๆมีการคลายตัวหยุดทำงานยกเว้นหัวใจ,กระบังลม, กล้ามเนื้อตา นอกจากนี้ยังเป็นช่วงที่ร่างกายเกิดการฝัน และการกรอกตาเร็ว (Rapid eye movement)

การนอนหลับจะเริ่มจากวงจร NREM ก่อนแล้วจึงเกิดวงจร REM สลับกันไปเรื่อยๆ ในแต่ลงวงจรจะกินเวลาประมาณ 90-120 นาที โดยในแต่ละคืนจะเกิดวงจรดังกล่าวประมาณ 5 ครั้ง สำหรับช่วง REM มักเกิดในครึ่งคืนหลัง
 

Sleep-Homeostasis-Drive-02.jpg

ขอบคุณข้อมูล
นพ.สิริชัย กิตติชาญธีระ 
อายุรแพทย์ประสาทวิทยาและโรคการนอนหลับ
ศูนย์สมองและระบบประสาท / โรคความผิดปกติการหลับ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมด

แพ็กเกจและโปรโมชั่น

ดูทั้งหมด
AGE UP, LEVEL UP โปรแกรมดูแลและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงวัย 50+

AGE UP, LEVEL UP โปรแกรมดูแลและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงวัย 50+

อายุเพิ่มขึ้น…ความแข็งแรงก็เพิ่มได้ กับ AGE UP, LEVEL UP โปรแกรมดูแลและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงวัย 50+ โรงพยาบาลนนทเวช ทั้งการออกกำลังกาย ฝึกเดิน และดูแลโภชนาการตามโปรแกรมที่เหมาะสม โดยรับการประเมินจากแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู ราคาเริ่มต้น 5,000 บาท

5,000 – 20,500 บาทรายละเอียด
AGE UP, LEVEL UP 50+ โปรแกรมประเมินความแข็งแรงและความพร้อมของร่างกาย สำหรับผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป

AGE UP, LEVEL UP 50+ โปรแกรมประเมินความแข็งแรงและความพร้อมของร่างกาย สำหรับผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป

อายุเพิ่มขึ้น…ไม่ได้หมายความว่าร่างกายต้องอ่อนแอลง เตรียมความพร้อมให้ร่างกายแข็งแรงในทุกช่วงวัย กับ Age Up Level Up โปรแกรมประเมินความแข็งแรงและความพร้อมของร่างกาย สำหรับผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป ประเมินสมรรถภาพกล้ามเนื้อ การเคลื่อนไหว การทรงตัว องค์ประกอบของร่างกาย และภาวะโภชนาการ เพื่อช่วยค้นหาความเสี่ยงต่อภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงและข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหว พร้อมรับคำแนะนำในการดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม ราคา 2,200 บาท รวมค่าแพทย์และค่าบริการโรงพยาบาล ระยะเวลาโปรแกรม 10 พฤศจิกายน 2569 – 31 มีนาคม 2570

โปรแกรมฝึกสมรรถภาพสมอง ฝึกความจำ สมาธิ และการตอบสนอง

โปรแกรมฝึกสมรรถภาพสมอง ฝึกความจำ สมาธิ และการตอบสนอง

ฝึกความจำ สมาธิ การคิดวิเคราะห์ และการประสานงานระหว่างสมองกับร่างกาย ผ่านกิจกรรมและอุปกรณ์ฝึก ภายใต้การดูแลของนักกิจกรรมบำบัด โรงพยาบาลนนทเวช มีรูปแบบการฝึก 30 และ 50 นาที ราคา 800–1,900 บาทต่อครั้ง

800 – 1,900 บาทรายละเอียด
สูงวัยอย่างมั่นใจ ใส่ใจสุขภาพ 6 ด้านสำคัญ

สูงวัยอย่างมั่นใจ ใส่ใจสุขภาพ 6 ด้านสำคัญ

ดูแลตัวเองและคนที่คุณรักเมื่ออายุเพิ่มขึ้น กับโปรแกรมตรวจคัดกรองและฟื้นฟูสุขภาพ 6 ด้าน ทั้งดวงตา สมองและระบบประสาท กระดูก ระบบทางเดินปัสสาวะ การทรงตัว และการกลืน ที่โรงพยาบาลนนทเวช ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน–31 ธันวาคม 2569

12,000 – 23,000 บาทรายละเอียด